Nowe rozporządzenie maszynowe 2023/1230: co zmienia się dla producentów

1. Od kiedy i dla jakich maszyn

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1230 stosuje się od 20 stycznia 2027 r. (data poprawiona sprostowaniem, Dz.Urz. UE L 169 z 4.7.2023 – w pierwotnym tekście i części materiałów pojawia się 14 stycznia). Zastępuje dyrektywę 2006/42/WE. Jako rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio, bez polskiej ustawy wdrażającej.

Nowe zasady dotyczą maszyn wprowadzanych do obrotu od 20 stycznia 2027. Maszyny wprowadzone wcześniej zgodnie z dyrektywą pozostają legalne. Nie ma okresu przejściowego: maszyna wprowadzona 20 stycznia 2027 musi już mieć deklarację według rozporządzenia.

2. Nowa deklaracja zgodności

Treść deklaracji zgodności UE określa załącznik V część A, a deklaracji włączenia maszyny nieukończonej – część B. Najważniejsze zmiany: normy zharmonizowane z datą publikacji odniesienia w Dz.Urz. UE, jedna deklaracja dla wszystkich aktów UE (art. 21), tłumaczenie na język kraju udostępnienia i obowiązek aktualizacji. Deklaracja może być udostępniona pod adresem internetowym lub kodem QR w instrukcji (art. 10 ust. 8). Wygeneruj wzór deklaracji →

3. Instrukcja cyfrowa i papierowa

Art. 10 ust. 7 pozwala dostarczać instrukcję w formie cyfrowej. Warunki:

• na maszynie lub w dokumencie towarzyszącym wskazany sposób dostępu (np. kod QR i adres strony);
• instrukcję można wydrukować, pobrać i zapisać – także w razie awarii maszyny;
• dostępna przez przewidywany okres użytkowania i co najmniej 10 lat od wprowadzenia maszyny do obrotu;
• na żądanie klienta zgłoszone przy zakupie – wersja papierowa bezpłatnie w ciągu miesiąca;
• maszyny dla użytkowników nieprofesjonalnych – informacje dotyczące bezpieczeństwa zawsze na papierze.

Instrukcja musi być w języku łatwo zrozumiałym dla użytkowników kraju udostępnienia, a tłumaczenia oznacza się jako „Tłumaczenie instrukcji oryginalnej”.

4. Załącznik I – maszyny wysokiego ryzyka

Część A (6 kategorii, m.in. podnośniki do obsługi pojazdów, przenośne maszyny do mocowania na naboje, zdejmowane urządzenia do mechanicznego przenoszenia napędu i ich osłony, elementy i maszyny z systemami bezpieczeństwa o samoewoluującym zachowaniu) – ocena zgodności zawsze z jednostką notyfikowaną (art. 25 ust. 2).

Część B (m.in. pilarki tarczowe i taśmowe do drewna i mięsa, strugarki, wyrówniarki, frezarki dolnowrzecionowe, prasy, wtryskarki) – samodzielna ocena (moduł A) tylko przy pełnym zastosowaniu norm zharmonizowanych właściwych dla kategorii (art. 25 ust. 3); w przeciwnym razie z jednostką notyfikowaną.

5. Oprogramowanie i cyberbezpieczeństwo

Załącznik III pkt 1.1.9 wymaga ochrony przed „uszkodzeniem” (corruption): oprogramowanie i dane krytyczne dla bezpieczeństwa muszą być chronione przed nieuprawnioną zmianą, a maszyna gromadzi dowody ingerencji. Pkt 1.2.1 wymaga, by układ sterowania prowadził rejestr ingerencji i wersji oprogramowania bezpieczeństwa wgranych po wprowadzeniu do obrotu – przez 5 lat. Kod źródłowy lub logika programowania oprogramowania bezpieczeństwa muszą być udostępnione na uzasadnione żądanie organu (zał. IV).

6. Istotne zmiany maszyn

Fizyczna lub cyfrowa zmiana maszyny po wprowadzeniu do obrotu, która wpływa na bezpieczeństwo, może być „istotną zmianą” (art. 3 pkt 16) – kto jej dokonuje, staje się producentem (art. 18). Dotyczy integratorów linii, modernizacji i aktualizacji oprogramowania.

7. Normy zharmonizowane

Według stanu na październik 2026 r. Komisja nie opublikowała jeszcze wykazu norm zharmonizowanych do rozporządzenia 2023/1230, a wykaz do dyrektywy 2006/42/WE przestaje obowiązywać 20 stycznia 2027. Sprawdzaj publikacje w Dz.Urz. UE przed wystawieniem deklaracji – to szczególnie ważne dla maszyn z załącznika I część B.

8. Nowa odpowiedzialność za produkt

Dyrektywa (UE) 2024/2853 obejmuje produkty wprowadzane do obrotu po 9 grudnia 2026 (polska ustawa wdrażająca jest w przygotowaniu). Oprogramowanie jest produktem; sąd może nakazać producentowi ujawnienie dowodów (art. 9), a niezgodność z obowiązkowymi wymaganiami bezpieczeństwa tworzy domniemanie wadliwości (art. 10). Dlatego warto móc wykazać, jaka instrukcja, deklaracja i wersja oprogramowania obowiązywały w dniu sprzedaży konkretnego egzemplarza.

9. Lista kontrolna przed 20 stycznia 2027

1. Sprawdź, czy maszyna jest w załączniku I (część A lub B) i ustal procedurę oceny zgodności.
2. Przejrzyj ocenę ryzyka względem zmienionych wymagań załącznika III (m.in. 1.1.9, 1.2.1).
3. Ustal normy zharmonizowane i śledź publikację wykazu do rozporządzenia.
4. Wystaw nową deklarację według załącznika V i przetłumacz ją na języki krajów sprzedaży.
5. Zdecyduj o instrukcji cyfrowej: kod QR na tabliczce, 10 lat dostępności, obsługa próśb o papier.
6. Uzupełnij dokumentację techniczną (zał. IV) i zapewnij jej przechowywanie przez 10 lat.
7. Zapisuj dla każdej sprzedanej maszyny wersje dokumentów i oprogramowania.

Przewodnik informacyjny, nie porada prawna. Źródła: rozporządzenie (UE) 2023/1230 i sprostowanie (EUR-Lex), dyrektywa (UE) 2024/2853, materiały IBF i MRiT. Stan na 1.11.2026.