Ocena ryzyka maszyny według EN ISO 12100

Etapy oceny ryzyka (EN ISO 12100)

1. Określenie ograniczeń maszyny – zastosowanie zgodne z przeznaczeniem i dające się przewidzieć niewłaściwe użycie, fazy życia (transport, montaż, praca, przezbrajanie, czyszczenie, konserwacja, demontaż), użytkownicy.
2. Identyfikacja zagrożeń – mechaniczne, elektryczne, termiczne, hałas, drgania, promieniowanie, materiały i substancje, ergonomiczne, związane z otoczeniem i ich kombinacje.
3. Oszacowanie ryzyka – ciężkość możliwej szkody i prawdopodobieństwo jej wystąpienia (np. metoda matrycowa z ISO/TR 14121-2).
4. Ocena – czy ryzyko zostało wystarczająco zmniejszone.
5. Zmniejszanie ryzyka metodą trzech kroków: konstrukcja bezpieczna sama w sobie → osłony i urządzenia ochronne → informacja dla użytkownika.

Co nowego w rozporządzeniu 2023/1230

• Ochrona przed „uszkodzeniem” oprogramowania i danych krytycznych dla bezpieczeństwa oraz zbieranie dowodów ingerencji (zał. III pkt 1.1.9).
• Rejestr ingerencji i wersji oprogramowania bezpieczeństwa wgranych po wprowadzeniu do obrotu – przez 5 lat (pkt 1.2.1).
• Maszyny i systemy bezpieczeństwa o samoewoluującym zachowaniu (uczenie maszynowe) – zawsze z jednostką notyfikowaną (zał. I część A).
• Ocena ryzyka uwzględnia także dające się przewidzieć zmiany zachowania maszyny w trakcie użytkowania.

Ryzyko resztkowe trafia do instrukcji

Ryzyka, których nie da się usunąć konstrukcją ani osłonami, trzeba opisać w instrukcji (zał. III pkt 1.7.4) – z ostrzeżeniami i środkami, które musi zastosować użytkownik, np. środkami ochrony indywidualnej. Dokumentacja oceny ryzyka jest częścią dokumentacji technicznej (zał. IV) przechowywanej co najmniej 10 lat.

Materiał informacyjny, nie porada prawna. Stan na 1.11.2026. Więcej: rozporządzenie maszynowe 2027 – co się zmienia.